Etolowie - czas zaczynać/ Aitolians - time to start

Na koniec roku postanowiłem rozpocząć pracę nad nową armią do DBA - Etolami.

Na pierwszy ogień poszła lekka piechota (psiloi). W całej Grecji starożytnej składała się ona z ludzi nie mogących sobie pozwolić na ekwipunek hoplity. Wśród Etolów, ludu góralskiego, nie mającego większych miast, była bardzo istotną częścią armii.

At the end of the year I've decided to start work on new DBA army - Aitolians

First light infantry (psiloi). In the entire ancient Greece it was composed of people who couldn,t afford to buy hoplite equipement. Among Aitolians, mountainous people who didn,t have any large cities it was a key element of the army.

Wiecej tła historycznego armii przedstawie przy okazji prezentacji kolejnych jej elementów.

I will give more historical bakground while presenting next elements of this army.


Lekka piechota walczyła przy pomocy oszczepów, wykorzystując trudny teren. Tylko niektórzy wojownicy byli wyposażeni w miecze lub sztylety służące do walki wręcz z wrogimi harcownikami.

Light infantry was fighting with javelins, using difficult terrain. Only some of warriors had swords or knives to fight against enemy skirmishers in hand to hand combat.

Nierzadko wojownicy lekkiej piechoty walczyli nago. Może się to nam wydawać dziwne, ale w rzeczywistości było bardzo logicznym i praktycznym rozwiązaniem. Walczących w lekkiej piechocie nie było stać na jakiekolwiek nawet najskromniejsze pancerze. Natomiast dostanie się do rany tkaniny z rozdartej szaty powodowało, że nawet niewielka rana mogła zakończyć się zakażeniem i śmiercią.

Often psiloi were fighting naked. It may seem strange to us but in reality it was a logical and practical solution. Light infantry warriors couldn't afford even the cheapest armour. When torn apart clothes parts contacted with the wound it could cause infection and make even small wound deadly.

Od dłuższego czasu zastanawia mnie dlaczego formacja psiloi nie jest popularna wsród grup rekonstrukcyjnych? Mozna ją przecież odtworzyć bardzo małym kosztem. Nie trzeba nawet wydawać pieniędzy na szycie ubrań z epoki :)

For some time I wonder why psiloi are not popular among reenactment groups. They can be recreated with very small amount of spendings. One does not even have to buy clothes from the period to reenact psiloi :)

Ponieważ jest to ostatni post w roku 2010 zyczę wszystkim czytelnikom i czytelniczkom wszystkiego najlepszego w roku 2011

Prezenty i zapowiedzi/ Gifts and announcements

Święta, święta i po świętach.
Oczywiście nie mogło przy okazji zabraknąć figurek.

Christmas, Christmas, and it's after Christmas
Of course Christmas means also new figures.

Na początek jeden z prezentów, który przygotowałem - rycerz herbu Odrowąż (koniec XIII - pierwsza poł. XIV w.). Figurka 25mm znaleziona wśród "części zamiennych" odrestaurowana i na nowo pomalowana.

First, one of the gifts I've prepared - knight with Odrowąż coat of arms (end of 13th - first half of the 14th century). 25mm figure found among spare parts, restored and repainted.

Przed świętami zdążyłem jeszcze zakupić nową armię do DBA - Etolów.

Before Christmas I bought new DBA army - Aitolians

Wewnątrz pudełka 15mm figurki Xystona - u góry od lewej - lekka jazda, lekka piechota (psiloi) oraz dowódcy, na dole hoplici.

Inside the box 15mm Xyston figures - in the upper row from the left - light horse, light infantry (psiloi) and commanders, below hoplites.

Wśród prezentów, które otrzymałem nie mogło zabraknąć... figurek oczywiście.
Kolejna armia do DBA, tym razem Kapadocka. Jak więc widać od początku przyszłego roku będzie co malować.

Among presents that I got there were also... figures of course.
Another DBA army - Kappadokians. As You see I will have a lot of figures to paint in the new year.

Viriatus przeciw Rzymowi (cz.4)/ Viriato against Rome (4)

Bitwę zakończyło finałowe starcie trzech legionów z gwardią wodza i warbandem broniącymi się w centrum na wzgórzu
Battle finished with clash of three legions with general's guard and a warband defending a hill.

Iberowie wyszli z ostatniej walki zwycięsko, nie ponosząc strat, a przy tym niszcząc dwa standy legionistów.

Iberians were victorious not suffering any looses and kiling two stands of legionaries.

W bitwie obie strony poniosły niewielkie straty - Iberowie: oddział lekkiej piechoty i pół kolejnego oraz dwa oddziały procarzy, Rzymianie: połowa legionu i połowa oddziału welitów.
Iberom udało się utrzymać pozycje na wzgórzach.

Bitwę można więc uznać za remis.

Both sides had light causalties - Iberians: two units of slingers, unit of light infantry and half of another one. Romans: half of a legion and half of velites unit.
Iberians managed to hold their positions on hills.

Batle can be regarded as a draw.

Viriatus przeciw Rzymowi (cz.3)/ Viriato against Rome (3)

Sytuacja po trzeciej turze - lewe skrzydło Iberów załamało się. W centrum warbandy i gwardia wodza trzymają szyk, ale są zagrożeni atakiem na flankę przez jazdę. W tle lewe skrzydło Iberów złożone z jazdy prze do przodu

Situation after the 3rd turn. Left wing of the Iberian army collapsed. Centre is held by warbands and guard but is threatened by the flank attack of Roman cavalry. In the background Iberian cavalry continues its push forward.


W krytycznym momencie Iberom udaje się podciągnąć jednostki które dotychczas nie chciały się ruszyć. Lewe skrzydło na razie uratowane dzięki nadejściu procarzy i lekkiej piechoty.
Również druga grupa lekkiej piechoty i procarzy wkracza do akcji na prawym skrzydle. Warbandy cofają się na szczyt wzgórza, aby tam zorganizować obronę.

In this critical moment Iberians manage to move units that earlier failed to move. Left wing was saved by fresh units of slingers and light infantry. Also on the right light infantry and slingers move into action. Warbands reorganise their line and retreat to the top of the hill to establish defence.

Rzymianie odpowiadają natarciem na prawym skrzydle, prowadzonym przez sojuszników, welitów i konnych skirmisherów. W centrum Viriatus używa zasady specjalnej aby przeszkodzić Rzymianom w wykonaniu rozkazu. Legiony nie mogą więc ruszyć do walki.

Romans react with attack on their right wing using auxilia, velites and mounted skirmishers. In the centre Viriatus uses his special ability to cancel Roman order, so legions fail to move.

Ku swojemu zaskoczeniu atakujący Rzymianie zostają odepchnięci. Legion traci stand w walce z iberyjską lekką piechotą ukrywającą się w lesie.

To their surprise Romans are pushed back. Legion loses a stand in attack against light infantry hiding in a wood.

Sytuacja po piątej turze, w której Iberowie reorganizowali obronę, a na prawym skrzydle ich jazda ostrzeliwała jeden oddział welitów i legion ukrywające się w lesie, niszcząc jeden stand welitów. W centrum zmasowany ostrzał warbandów zdołał zniszczyć dwa standy welitów.
Rzymianie obeszli lewą flankę Iberów i szykowali się do ataku.

Situation after 5th turn. Iberians reorganised their defence. On their right wing cavalry was shooting at one legion and velites hiding in a wood killing one stand of velites. In the centre massed shooting of warbands eliminates two stands of velites. Romans manage to circle Iberian left flank and were getting ready to attack.

Viriatus przeciw Rzymowi (cz.2)/ Viriato against Rome (2)

W kolejnej turze lekka jazda Iberów zaatakowała Welitów broniących wzgórza i została przez nich odparta tracąc jeden stand. Reszta kawalerii (w tle) zaczęła natomiast objeżdżać lewe skrzydło Rzymian nie napotykając przy tym oporu.
Na pierwszym planie lekka piechota Iberów próbowała zająć wzgórze, ale nieudany test dowodzenia sprawił, że jeden z oddziałów stał się nieufny wobec plemiennych wodzów i do końca bitwy miał gorsze modyfikatory dowodzenia.

In the next round Iberian mounted skirmishers charged velites occupying the hill only to be pushed back loosing a stand. Rest of the cavalry began to circle Roman left flank not meeting any resistance. In the foreground light infantry tried to occupy a hill but a command blunder resulted with one of the units becoming unreliable.


Rzymianie szybko odpowiedzieli. Welici ze wzgórza (ci którzy odparli szarżę) zrobili w tył zwrot i zaszarżowali iberyjskich procarzy. Oznaczało to, że nie mogli oni uciec przed zbliżającą się linią legionów. Jeden z legionów zajął wzgórze na które wcześniej nie mogli wkroczyć iberyjscy wojownicy.

Romans responded quickly. Velites (ones that repelled the charge) charged back of Iberian slingers blocking them retreat from advancing legions. One of the legions advanced to the hill in the foreground.

Rzymscy konni harcownicy i ciężka jazda zaatakowali wojowników zablokowanych u podnórza wzgórza. Zniszczyli jeden oddział, tracąc jedynie stand skirmisherów.

Roman mounted skirmishers and heavy cavalry charged two units of Iberian warriors and destroyed one unit loosing only one stand of skirmishers.

Bitwa zaczęła przyjmować niekorzystny obrót dla Iberów, którzy stracili dwa oddziały procarzy i jeden wojowników nie niszcząc nawet połowy oddziału wroga.

Things started to go bad for Iberians who lost two units of slingers and one of light infantry not destoying even half of enemy unit.

Viriatus przeciw Rzymowi (cz.1)/ Viriato against Rome (1)

Pierwsi ruszyli Iberowie. Na pierwszym planie lekka piechota, dalej wzgórze zajęte przez warbandy i osłaniane przez procarzy, w tle cała jazda. Jak widać część jednostek plemiennych nie śpieszyła się do walki i dwie grupy lekkiej piechoty i procarzy.

Iberians were first to move. In the foreground light infantry. In the centre warbands screened by slingers occupy the hill. In the background entire cavalry. As You can see some tribal units failed to move and remained in the back.
Widząc ruchy wroga rzymskie legiony także ruszyły do przodu. Na lewym skrzydle welici zajęli wzgórze.
Seeing enemy movement legions also moved forward. On the left wing velites occupied a hill.

Armie po pierwszej turze ruchów/ Armies after first turn